دو جنگ، و کاری که از ما برمیآید
جمهوری اسلامی با مردم ایران در جنگ است، و آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی. این نوشته میگوید چرا شعار «نه به جنگ» این دو را یکی میکند، کار امروز ما چیست، و صندوق رای را با چه شرطهایی میشود پس گرفت.
من عضو گروه فعالان سیاسی کنگرهی آزادی ایران هستم، اما عضو مجمع نیستم. این نوشته نظر شخصی من است. موضع کنگره دربارهی جنگ در بیانیهی ۲۷ تیر ۱۴۰۵ آمده است.
۱. دو جنگ
ما با دو جنگ روبهروییم.
جنگ نخست، جنگ جمهوری اسلامی با مردم ایران است. با کشتار دی ۱۴۰۴ آغاز نشد. از فرمان جهاد مرداد ۱۳۵۸ دربارهی کوردستان تا امروز، این حکومت با ابزار و تاکتیک جنگی شهروند بیسلاح کشته است. واژهی «جنگ» را اینجا به معنای سیاسیاش به کار میبرم، نه به معنای حقوقی.
جنگ دوم، جنگ ایالات متحده و اسرائیل با جمهوری اسلامی است، برای منافع خود آنها؛ هدف اعلامشدهشان در آغاز تغییر حکومت بود. مردم ما را تقویت نکردهاند و زیرساختهای غیرنظامی را هدف گرفتهاند. در حمله به مدرسهای در میناب دستکم ۸۵ دانشآموز دبستانی کشته شدند، و هیات سازمان ملل دلایلی یافته است برای این باور که آمریکا در آن حمله مرتکب جنایت جنگی شده است. برای این باید پاسخ بدهند. نگرانیشان از برنامهی اتمی و موشکی جمهوری اسلامی را بیپایه نمیدانم، اما این چیزی از مسئولیتشان کم نمیکند.
بیانیهی کنگره «نه به جمهوری اسلامی» و «نه به جنگ» را «دو وجه جداییناپذیر» مبارزه میداند. من «نه به جنگ» را، بهعنوان شعار، برای مردمی که زیر سرکوباند کافی نمیدانم، چون این دو جنگ را یکی میکند: برای جنگ نخست پاسخی نمیدهد، و در جنگ دوم مخاطبش بیشتر کسانی است که به مردم ما گوش نمیدهند. در این یک نکته نظرم با بیانیه فرق دارد. موضع کنگره همان بیانیه است و میماند.
در یک نکتهی اساسی اما با بیانیهی کنگره همنظرم. بیانیه از «دوگانهای دروغین» میگوید: «این تصور که برای مخالفت با یک قدرت، ناگزیر باید در کنار قدرتی دیگر ایستاد». مخالفت من با آن شعار به معنای ایستادن کنار آمریکا و اسرائیل نیست.
۲. سیاستی که از آن دفاع میکنم
سه جزء دارد:
- نه به جمهوری اسلامی؛
- ساختن ظرفیت دفاع مدنی مردم در برابر آن؛
- نقد جنگ خارجی برای آنچه با مردم ما میکند، نه برای اینکه جنگ است.
دفاع مدنی غیرمسلحانه است: شبکههای کمکهای اولیه و پناه، ارتباط در زمان قطع اینترنت، و ثبت و مستندسازی کشتهشدگان و بازداشتشدگان.
کار ما، در کنگره و بیرون از آن، ساختن ظرفیت است. هر سازمان مخالفی باید پاسخ این پرسش را از پیش بداند: اگر فردا حملهی گستردهتری بشود یا اینترنت قطع شود، در ۲۴ ساعت نخست چه کسی تصمیم میگیرد، چه میگوییم، و با چه کسانی هماهنگ میکنیم؟
۳. خلع سلاح جمهوری اسلامی
به نظرم این جنگ تا وقتی ابزار سرکوب در دست حکومت است پایان نمیگیرد. این ارزیابی من است، و دعوتی به ادامهی جنگ خارجی به بهای جان مردم نیست.
خلع سلاح با دفاع مدنی فرق دارد. آنچه از امروز شدنی است، جدا شدن کسانی است که سلاح حکومت را در دست دارند: تضمین برای جداشدگان، همراه با پاسخگویی فردی برای جنایتها. اینکه بقیهاش چگونه و به دست چه کسی انجام میشود، هنوز پاسخ روشنی ندارد، و هر کس مدعی پاسخ است باید حسابش را پس بدهد.
دو مرز را هم روشن میکنم. راه من راه کسانی نیست که بهجای مردم میجنگیدند. انتقام هم نیست: چرخهی خشونت را دادرسی منصفانه پس از پیروزی متوقف میکند.
عدم خشونت از اصول مشترک کنگره است، و پیشنهاد نمیکنم آن را کنار بگذاریم. دفاع مشروع هر انسانی در برابر حمله با آن در تضاد نیست.
کنگره سازمانی برای مبارزهی مسلحانه نیست و به نظر من نباید باشد. دربارهی دفاع مشروع و راه مبارزه، در میان مخالفان جمهوری اسلامی، و در خود کنگره، دیدگاههای گوناگون هست. کنگرهای که از آن دفاع میکنم جایی است که این دیدگاهها زیر قواعد مشترک کنار هم بنشینند، و فقط جایی یک صدا داشته باشد که همه همنظرند.
۴. کاپلان: از آنچه زمین نمیخواهد آغاز کنیم
ست کاپلان در جروزالم پست پیشنهاد کرده است که اسرائیل به اپوزیسیون کمک کند تا منطقهای حفاظتشده در داخل ایران داشته باشد. او کنگرهی آزادی ایران را، کنار شبکههای داخل و رضا پهلوی، از اجزای اپوزیسیونی میشمارد که باید حول یک چارچوب گذار گرد آیند، و برخی همین را دستاویز اتهام به کنگره کردهاند. نام بردن از کنگره در مقالهی یک تحلیلگر خارجی نه سند وابستگی است و نه نشانهی پذیرش پیشنهاد او. تا جایی که میدانم، هیچ نهادی از کنگره چنین طرحی را تصویب نکرده است.
یک جای حرفش درست است: فشار بهتنهایی حکومت جانشین نمیسازد. اما او شبکهها و تجربهی سازمانهای کورد را میستاید و نقش محوری در چارچوب ملی را به «رهبران معتبر فارس» (credible Persian leaders) میدهد. دیاکو مرادی بر همین تقسیم کار ایراد گرفته است، و ایرادش را درست میدانم: چنین تقسیم کاری هیچ مبنای دموکراتیکی ندارد. جوامع ایران شریک برابرند.
چهار بخش از پیشنهادهای خود او زمین نمیخواهد، و میشود از امروز رویشان کار کرد:
- چارچوب مشترک گذار میان شبکههای داخل، احزاب و نیروهای بیرون از کشور؛
- تضمین برای کسانی که از صف حکومت جدا میشوند، با حفظ پاسخگویی فردی برای جنایتها؛
- ارتباطات و اینترنت بیسانسور برای مردم داخل؛
- پیشنهادی مشخص برای لغو تحریمها به سود مردم و برای بازسازی، زیر یک حکومت جانشین.
کمک بیرونی در ارتباطات، اینترنت و پشتیبانی از جامعهی مدنی ممکن است، به شرطی که هیچ حامیای بر تصمیمهای ما حق وتو نداشته باشد. دربارهی منطقهی حفاظتشده، پرسش نخست را حق تصمیم مردمی میدانم که در آن زندگی میکنند. زمانش را هم آمادگی خودمان و مردم ایران تعیین میکنند، نه تقویم سیاست یک دولت خارجی.
پاسخ به اتهام وابستگی باید روشن و قابلبررسی باشد.
۵. صندوق رای: شرطهایش را بنویسیم
پرسشی که بسیار شنیده میشود: اگر در رایی آزاد پادشاهی برنده شود چه؟ به نظر من مخالفان جمهوری اسلامی نباید از صندوق رای بترسند، و نباید آن را بهعنوان شعار به هیچ جریانی واگذار کنند. صندوق رای را با نوشتن شرطهایش پس میگیریم:
- پیش از رای: آزادی بیان و سازمانیابی برای همه، از جمله کسانی که با آنها مخالفیم؛ آزادی زندانیان سیاسی؛ امکان رای برای ایرانیان بیرون از کشور.
- برگزارکننده: نهادی مستقل که هیچ جریانی آن را منصوب نکرده باشد.
- پرسش: هیچ جریانی پرسش رای را بهتنهایی ننویسد.
- حقوق پیش از اکثریت: حقوق فردی و جمعی، از جمله حقوق جوامع ایران، در قانون اساسی تضمین شود. پیشتر در «دیاسپورا، هویت، و کنگره» نوشتهام چرا.
- نظارت: ناظران داخلی و بینالمللی، انتشار نتیجهی هر حوزه، و رسیدگی مستقل به شکایتها.
- پس از رای: هیچکس، از جمله هر رهبر دوران گذار، جایگاه فراقانونی نداشته باشد.
این شرطها برای جمهوریخواه و پادشاهیخواه یکسان است، و برای تعویق رای نیستند. برای ایناند که نتیجه بر همه الزامآور باشد. اگر رایی با این شرطها چیزی را برگزیند که با آن مخالفم، نتیجه را میپذیرم و با ابزار سیاسی به مخالفتم ادامه میدهم.
خطر در صندوق رای نیست؛ در رایی است که این شرطها را ندارد.
۶. سه کار که از امروز شدنی است
۱. شرطهای رای آزاد را با هم بنویسیم، پیش از آنکه لازم شود. «دو، سه کلمه»ی آرام حسامی همین را میخواست: قواعد بازی، پیش از توفان.
۲. برای ۲۴ ساعت نخست آماده شویم: هر سازمان بداند چه کسی تصمیم میگیرد، شبکههای کمک و پناه کجایند، و ارتباط هنگام قطع اینترنت چگونه برقرار میماند.
۳. از آنچه زمین نمیخواهد آغاز کنیم: چارچوب گذار، تضمین برای جداشدگان، اینترنت بیسانسور، و پیشنهاد بازسازی.